iranlabkala

بی کربنات سدیم (Sodium Bicarbonate)

وبلاگ

23 آگوست 2020 69 بازدید
iranlabkala

بی کربنات سدیم (Sodium Bicarbonate)

بی کربنات سدیم در زبان عامیانه به جوش شیرین معروف است که دارای فرمول شیمیایی زیر میباشد :  NaHCO3. جوش شیرین بو و طعم ندارد ، خاصیت بازی دارد(pH=8-9 ) ، پودر سفید رنگ و جاذب رطوبت و بوگیر است .

 

روش تولید بی کربنات سدیم

بی کربنات سدیم  بیشتر به وسیله واکنشی که بین کلرید سدیم ، آمونیاک و کربن دی اکسید و آب تهیه میشود انجام میشود که نام این فرایند ، فرایند سلوی(solvy process) است ، که در این واکنش سدیم بی کربنات به صورت رسوب بدست می آید که پس از خشک کردن و حرارت دادن به کربنات سدیم تشکیل میشود.

NaCl + CO2 + NH3 + H2O → NaHCO3 + NH4Cl

همچنین میتوان با عبور دادن گاز از درون محلول جوشان کربنات سدیم خالص یا محلول هیدروکسید سدیم ، سدیم بی کربنات به شکل رسوب ته نشین میشود.

NaOH → Na2CO3 + H2O

با افزودن بیشتر کربن دی اکسید، بی کربنات سدیم تولید می شود، که با رسیدن به غلظت مشخصی ، جوش شیرین در پایین راکتور رسوب می کند.

Na2CO3 + CO2 + H2O → ۲ NaHCO3

 

کاربردهای جوش شیرین

  • کاربردهای خانگی
  • کاربردهای بهداشتی
  • از بین بردن کلر اضافی از مو‌ها
  • کاربردهای صنعتی
  • کاربرد در تغذیه دام و طیور
  • کاربرد در پزشکی
  • کشاورزی
  • کاربرد در تصفیه آب
  • باز کردن لوله‌های مسدود شده‌

 

کاربردهای خانگی جوش شیرین

از بی کربنات سدیم ( جوش شیریین ) در پخت وپز استفاده میشود هنگامی که با خمیر مخلوط می شود واکنش شیمیایی تحت دمای بالا انجام میشود  و حباب های دی اکسید کربن که در حجیم بودن کیک ها تاثیر دارند تولید می شود .

استفاده ازجوش شیرین برای پخت همه ی نان ها و شیرینی ها مضر است ، مخصوصا برای افرادی که ناراحتی معده دارند ، نباید از فراورده‌هایی که درپخت انها از جوش شیرین استفاده شده، مصرف کنند چون برای هضم غذا مضر است . از جوش شیرین در ماشین های ظرفشویی،  برای برطرف رفع بوی بد ظرف های پلاستیکی،   بوی ماهی و بوی مایکروفر استفاده میشود.

کاربردهای بهداشتی جوش شیرین

جوش شیرین را میتوان به عنوان لایه بردار برای صورت استفاده کرد ، همچنین از آن می‌توان برای برطرف کردن بوی بد بدن نیز استفاده کرد که باعث خنثی شدن سطح PH بدن میشود و با کاهش تعرق به از بین رفتن بوی بد بدن کمک می‌کند. علاوه ‌براین ، باکتری‌های موجود در جوش شیرین به عنوان یک دئودورانت طبیعی عمل می‌کند که شما میتوانید مقداری مساوی از جوش شیرین و آرد ذرت را مخلوط کنید و بر روی قسمت‌هایی از بدن که تعرق بیشتری دارند قرار دهید. این کار مانع از زیاد عرق کردن و ایجاد بوی بد بدن خواهد شد.

 

بهترین اثر آرایشی و بهداشتی جوش شیرین درمان و بهبود آفتاب سوختگی است که میتوانید در وان حمام خود نصف فنجان جوش شیرین بریزید تا یک لوسیون پوستی برای بهبود آفتاب سوختگی داشته باشید.

 

از بین بردن کلر اضافی از مو‌ها

شنا یکی از فعالیت‌های بدنی محبوب و مفید برای سلامتی بدن است. اما شنا کردن در استخرهای حاوی کلر به موها بسیار آسیب میرساند چون تجمع کلر بر روی مو‌ها سبب ایجاد شکنندگی و خشک شدن مو‌ها می‌شود. جوش شیرین دارای اثرات بسیار خوبی  برای از بین بردن کلر اضافی از روی مو‌ها است. شما میتوانید1 قاشق جوش شیرین را در یک فنجان آب حل کنید و آن را درون یک بطری اسپری بریزید و بعد از شنا کردن این ترکیب را بر روی مو‌های خیس خود اسپری کنید. ۵ دقیقه صبر کنید و سپس مو‌های خود را بشویید.

 

توجه داشته باشید که از این روش برای درمان مو‌های رنگ شده استفاده نکنید، چون ممکن است سبب ایجاد نوار دو رنگ بر روی مو‌ها شود.

 

کاربردهای صنعتی

سدیم بی کربنات در صنعت نساجی و دباغی در تولید پارچه‌های پشمی و ابریشمی کاربرد دارد.  در صنعت نساجی، از جوش شیرین برای رنگرزی و چاپ پارچه استفاده می‌کنند و در صنعت دباغی نیز سدیم بی کربنات را به عنوان یک عامل خنثی کننده در مواد رنگرزی استفاده می‌کنند . در صنعت پلیمر از جوش شیرین استفاده گسترده‌ای به عنوان کاتالیزور و تصفیه کننده در فرایند تولید پلیمرها و پلاستیک‌های پیچیده میکنند.

 

کاربردهای سدیم بی کربنات در دیگر صنایع

میتوان اشاره کرد به صنایع پلیمر، رنگرزی و نساجی، غذایی ، پزشکی ، تهیه بکینگ پودر ، پاک کننده های سطحی، نوشابه گازدار، خمیر دندان، دهان شویه، خاموش کننده آتش (تولید پودر های آتش نشانی) ، کرم های لایه بردار پوست و دارو ، تمیز کردن وسایلی از جنس نقره ، تولید مسواک هایی که حاوی سدیم بی کربنات است که باعث سفیدتر شدن و حذف پلاک از دندان میشود .

کاربرد در تغذیه دام و طیور

در تغذیه دام ها از جوش شیرین استفاده میکنند . این ماده به عنوان مکمل غذایی برای گاوها به کاربرده میشود که باعث تعدیل pH  اسیدی روده در گاو میشود و همچنین در وعده های غذایی دام و طیور به عنوان جلوگیری از اختلالات متابولیکی و تغذیه‌ای بکار میرود.

کاربرد در پزشکی

در پزشکی از سدیم بی کربنات به عنوان دارو به  صورت محلول خوراکی ( درمان اسید بالای معده و…) و تزریقی (دیابت کنترل نشده و …) استفاده می شود.

برخی از کاربردهای NaHCO3 در پزشکی عبارتند از :

  • استفاده به عنوان عامل ضد اسید برای درمان سوء هاضمه و سوزش معده
  • درمان اسیدیته خون بدن که بر اثر بیماری هایی مثل نارسایی شدید کلیوی، دیابت کنترل نشده، اختلال در گردش خون ناشی از شوک یا کمبود آب اتفاق می افتد.
  • در درمان مسمومیت های دارویی مثل آسپرین، سالیسیلات و یا متیل الکل
  • برای درمان اسهال ناشی از دست دادن زیاد این ماده توسط بدن

 

جوش شیرین ( بنی کربنات سدیم ) در کشاورزی

سدیم بی کربنات برای تامین شرایط سالم رشد و عدم اجازه برای رشد موارد غیر ضروری و قارچ ها استفاده می شود. نگه داری pH  خاک در بهترین حالت باعث تولید مواد بهتر و بیشتری خواهد شد.

بهترین غلظت برای استفاده از NaHCO3برای اهداف کشاورزی محلول 1 % است. اما اگر برخی از افزودنی های باغبانی به محلول اضافه شود دارای پاسخ بهتری در برگ و ساقه ها خواهد بود. این ماده به عنوان قارچ کش با ایجاد اختلال در تعادل یونی در سلول های قارچ باعث از بین رفتن آنها می شود.

موارد خطر استفاده از جوش شیرین در کشاورزی

بزرگ ترین خطر استفاده از این ماده احتمال سوختن برگ ها است و ممکن است انتهای برگ ها زرد یا قهوه ای رنگ شود ، همچنین از NaHCO3  برای از بین بردن آفات و حشرات باغچه نیز استفاده میشود. حشرات و آفات مثل : شته، مورچه، عنکبوت می‌توانند صدمات زیادی را برای سبزیجات و گیاهان باغچه ایجاد کنند.

کاربرد در تصفیه آب

برای تمیز نگه داشتن آب استخر ها برای راحتی استفاده از آنها و جذب مخاطب بسیار مهم است. موسسه ملی استخر ها و آبگرم ها در آمریکا به دارندگان این صنعت پیشنهاد داده است که pH  آب را در محدوده 4/7 تا 6/7 نگه دارند. که میتوان از NaHCO3 برای این کار استفاده کرد چون جوش شیرین عاملی قوی در کنترل pH، قلیاییت و فرآیند های تصفیه است .

 

باز کردن لوله‌های مسدود شده‌

شما می‌توانید با استفاده از جوش شیرین لوله های مسدود شده خانه خود را به این روش باز کنید ، چون جوش شیرین باعث تمیز شدن لوله‌ها از هرگونه آلودگی شده و به باز شدن مسیر مسدودشده‌ی آن کمک می‌کند.

 

نکات ایمنی جوش شیرین

خوردن بی کربنات سدیم بی‌ضرر است مگر اینکه به مقدار خیلی زیاد خورده شود و بوییدن آن سبب سوزش بینی یا گلو میشود. جوش شیرین در اثر تماس با پوست‌های حساس ممکن است باعث خارش یا سوزش پوست شود و در اثر تماس با چشم ممکن است سبب سوزش و سرخی چشم شود.

 

 

اشتراک گذاری Telegram Facebook WhatsApp Twitter

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *